FANDOM


Tundra i tajga
Arktyczna tundra jest rozległym, bezdrzewnym obszarem otaczającym biegun północny i obejmującym 20% wszystkich lądów. Rozciąga się mniej więcej między 55° i 70°N. Jej południową granicę porastają lasy zwane tajgą. Jest ona największym, pojedynczym ziemskim biomem, obejmującym szerokim pasem północną Eurazję i Amerykę Północną.

Nazwa tundra pochodzi od fińskiego słowa tunturia, oznaczającego jałową ziemię, chociaż w rzeczywistości porasta ją ponad 1700 gatunków roślin, głównie mchów, porostów i krzewów, a zamieszkuje 48 gatunków ssaków lądowych. Drzewa nie mogą tam rosnąć, ponieważ ziemię pokrywa wieczna zmarzlina, sięgająca od 20 cm do 1 m głębokości. Zimą zamarza również warstwa wierzchnia, która latem, kiedy temperatura powietrza dochodzi do 16°C, rozmarza. Tworzą się wtedy rozległe mokradła i bagniska, na których rozmnażają się komary oraz liczne gatunki ptaków wędrownych. Obszary porośnięte tundrą w Ameryce Północnej i Rosji należą do najzimniejszych, a w Skandynawii do najcieplejszych, gdyż tam zimą średnia temperatura wynosi minus 8°C. Jednak szaleją tam porywiste wiatry, dlatego wydaje się, że jest zimniej. Ponieważ prędkość wiatru przekracza często 100 km/h, rośliny w tundrze są niskie. Chociaż latem słońce nigdy nie zachodzi i tereny te są nazywane krainą północnego słońca, okres wegetacji trwa jedynie 50-60 dni. Niemal przez całą zimę panują tu ciemności. Roczne średnie opady są bardzo niskie, wynoszą bowiem niecałe 25 cm. Okres wegetacji w tajdze jest znacznie dłuższy, liczy 130 dni. Występują tu dwie pory roku: krótkie, wilgotne i umiarkowanie ciepłe lato oraz długa, sucha i chłodna zima. Najczęstszym opadem jest śnieg a grubość jego pokrywy wynosi od 40 do 152 cm.

Tundra i tajga spełniają niezwykle ważną rolę na świecie, pochłaniają więcej dwutlenku węgla, niż go wydzielają. Dwutlenek węgla jest szkodliwym gazem, przyczyniającym się do globalnego ocieplenia. Latem rośliny w tundrze pobierają dwutlenek węgla, promienie słoneczne i wodę. Na innych obszarach Ziemi obumierające rośliny ulegają rozkładowi i uwalniają dwutlenek węgla. Rośliny w tundrze nie ulegają rozkładowi z powodu mrozu. Zalegają w wiecznej zmarzlinie, gdzie odkrywa się rośliny sprzed tysięcy lat. Jednak z powodu globalnego ocieplenia wieczna zmarzlina rozmarza w tempie 2-3 m rocznie. To sprawia, że resztki roślin uwalniają dwutlenek węgla w procesie rozkładu, co z kolei przyśpiesza tempo globalnego ocieplenia. Powstaje błędne koło. Tajga, która obejmuje jedną trzecią obszarów zalesionych na Ziemi, odgrywa ważną rolę w regulowaniu klimatu poprzez asymilowanie miliardów ton dwutlenku węgla i innych gazów cieplarnianych oraz gromadzenie węgla w roślinach, korzeniach i ziemi. Razem z lasami tropikalnymi stanowi płuca Ziemi.

Wpływ ludzi na tundrę i tajgę jest niemal wyłącznie negatywny i obejmuje górnictwo, wydobycie ropy naftowej oraz pozyskiwanie drewna. Miasta i drogi powstawały na pastwiskach i terenach rozrodczych takich zwierząt jak karibu, zaś rurociągi przecięły trasę ich migracji. Postęp techniczny spowodował zanieczyszczenie środowiska, na niektórych terenach wokół kopalni niklu w Rosji wymarły wszystkie rośliny. Lasy północne znikają w zastraszającym tempie, szczególnie na południowych skrajach tajgi. W samej Kanadzie rocznie wycina się drzewa na obszarze miliona hektarów. Pocieszające jest jedynie to, że na Syberii, na obszarze równym połowie Alaski wprowadzono zakaz wyrębu.